CZYNNIKI OKREŚLAJĄCE DZIAŁANIE MOCZOPĘDNE POSZCZEGÓLNYCH DIURETYKÓW

Z badań fizjologicznych wiadomo, że przenośniki jonów sodowych, opisane w rozdziale omawiającym mechanizm działania poszczególnych diuretyków, znajdują się w wielu narządach. Nasuwa się więc pytanie, jak wytłumaczyć działanie moczopędne tych leków tylko w nerkach? Odpowiedź jest prosta. W nerkach dochodzi, w następstwie wchłaniania zwrotnego wody, do znacznego zagęszczania diuretyku w płynie kanalikowym. Ponadto niektóre diuretyki są wydalane przez nerki nie tylko przez przesączanie kłębuszkowe, lecz także wydzielane przez kanaliki nerkowe. Stężenie diuretyku w płynie cewkowym może osiągnąć stężenie 10-krotnie większe lub nawet większe od występującego we krwi. Znając mechanizm i miejsce działania poszczególnych diuretyków w nefronie oraz uwzględniając fakt, że działanie moczopędne tych leków zależy od blokady przenośników Na+ umiejscowionych w błonie bieguna luminalnego i aktywności pompy Na+K+-ATPazowej na biegunie podstawnobocznym komórek kanalikowych, łatwo przewidzieć, jakie czynniki mogą wpływać na ich działanie na- triuretyczne. Wśród tych czynników należy wymienić:

– 1. Rodzaj i dawkę stosowanego leku (najsilniejsze działanie moczopędne wykazują leki działające na grubościenny odcinek ramienia wstępującego pętli nefronu są to tzw. diuretyki pętlowe).

– 2. Ilość leku docierającego do nerek (w miarę zmniejszenia masy czynnego miąższu nerkowego, czyli w miarę zmniejszenia się przesączania kłębuszkowego

– GFR – i ukrwienia nerek – RBF – działanie moczopędne się zmniejsza przy GFR < 20 ml/min tiazydowe leki moczopędne, zaś przy GFR < 5 ml/min pętlowe leki moczopędne praktycznie nie wykazują działania moczopędnego).

– 3. Ładunek Na+, Cl- i H20 docierający do odcinka nefronu, w którym dany lek działa (ładunek ten zależy od wielkości GFR i RBF, od wchłaniania w danym odcinku nefronu oraz od obecności w przesączu kłębuszkowym substancji osmotycznych nie ulegających wchłanianiu zwrotnemu).

– 4. Powinowactwa leku do białek (im mniejsze powinowactwo, tym szybsze i krótsze działanie moczopędne, im mniejsze stężenie białka w płynie kanalikowym, tym silniejsze działanie diuretyczne) i jego rozpuszczalność w tłuszczach (diuretyki lipofilne wykazują długi okres działania).

– 5. Równoczesne podawanie leków (probenecyd, PAH, penicylina) lub występowanie w organizmie endogennych substancji („jady” mocznicowe) hamujących kanalikowe wydzielanie diuretyku.

– 6. Stopień aktywności mechanizmów hormonalnych (układ renina-angioten- syna-aldosteron – RAA, wazopresyna – AVP, zmniejszenie biosyntezy prosta- glandyn o działaniu diuretycznym, przedsionkowego peptydu natriuretycznego, bradykininy) i nerwowych (aktywacja układu adrenergicznego) przeciwdziałających diurezie i natriurezie.

– 7. Stan gospodarki wodno-elektrolitowej i równowagi kwasowo-zasadowej i związana z nim wolemia (ta ostatnia jest ważnym czynnikiem determinującym perfuzję nerek i tym samym dotarcie diuretyków do miejsca ich działania).

– 8. Stężenie niektórych jonów w surowicy krwi (Na+, K+, Ca2+, H+, Cl-, HCOJ).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>